Hãng xe General Motors (GM) đang trở thành tâm điểm chú ý khi quyết định cắt giảm hơn 1.000 nhân sự tại nhà máy Factory Zero ở Detroit (Mỹ), đồng thời đưa vào vận hành 50 robot cộng tác (cobot). Động thái này không chỉ đánh dấu bước tiến công nghệ của hãng xe mà còn khơi dậy làn sóng phản đối dữ dội từ phía công đoàn và người lao động, những người lo ngại rằng máy móc đang trực tiếp tước đi sinh kế của họ.

Theo người phát ngôn của GM, ông Kevin Kelly, việc triển khai 50 cobot để thực hiện nhiệm vụ gắn các tấm linh kiện lên thân xe trên dây chuyền lắp ráp là một phần của chiến lược hiện đại hóa sản xuất. Khác với thế hệ robot công nghiệp truyền thống vốn cồng kềnh và đòi hỏi rào chắn lớn bảo vệ, cobot được thiết kế để làm việc trực tiếp, an toàn ngay cạnh con người trong không gian chung. GM khẳng định sự thay đổi này giúp cải thiện đáng kể điều kiện và tính tiện dụng trong môi trường làm việc, đồng thời duy trì tính linh hoạt và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp. Thêm vào đó, cobot thế hệ mới có ưu thế vượt trội nhờ sự linh hoạt, dễ vận hành và chi phí hợp lý, cho phép lập trình đơn giản qua máy tính bảng mà không đòi hỏi nhiều năm đào tạo phức tạp như trước.

Tuy nhiên, việc GM trang bị robot ngay sau đợt sa thải hàng loạt và hoãn chiến lược xe điện đã vấp phải phản ứng vô cùng gay gắt từ người lao động. Đại diện cho công nhân tại Factory Zero, Chủ tịch công đoàn UAW chi nhánh 22 James Cotton khẳng định GM đang tìm cách cắt giảm chi phí bằng cách tước đi việc làm của con người, đồng thời cho biết đã đệ đơn khiếu nại về vụ việc này. Đồng tình với quan điểm trên, Chủ tịch tổng công đoàn UAW Shawn Fain nhấn mạnh cuộc đấu tranh này là “vì nhân loại” trước nguy cơ lạm dụng trí tuệ nhân tạo và tự động hóa. Ông kêu gọi một cơ chế phân phối giá trị công bằng hơn, nơi người lao động thực sự được hưởng lợi từ sự gia tăng năng suất thay vì bị thay thế hoàn toàn.

Bất chấp các tranh cãi về mặt xã hội, xu hướng ứng dụng cobot vẫn đang bùng nổ mạnh mẽ tại Mỹ. Số liệu từ Grand View Research chỉ ra quy mô thị trường cobot tại quốc gia này đạt 133,1 triệu USD vào năm 2024 và được dự báo sẽ tăng trưởng với tốc độ ấn tượng 29,7% mỗi năm trong giai đoạn từ 2025 đến 2030. Nhờ tính đa dụng, cobot đang thâm nhập sâu vào nhiều lĩnh vực, từ lắp ráp, kiểm định chất lượng, logistics cho đến đóng gói dược phẩm và thực phẩm, từng bước tái định hình nền sản xuất hiện đại.